Golleriyle tarih yazan adam: Zeki Rıza Sporel

Yayın Tarihi : 28 Şubat 2016
1957
Fenerbahçe ve Milli Takım'ın unutulmaz futbolcusu Zeki Rıza Sporel, Ay-Yıldızlı takımın ilk gollerini attı, Harrington Kupası'nı kazandırdı, Galatasaray'a rekor sayıda gol attı.

 

Zeki Rıza Sporel'in tarihi gollerinden biri... A Milli Takımımız'ın ilk maçında, 35 metreden vurduğu şut, Romanya ağlarında. Bu Ay-Yıldızlı takımımızın tarihindeki ilk gol.Zeki Rıza Sporel, Türk futbolunun gelmiş geçmiş en büyük golcülerinden biri, gerçek bir futbol "üstad"ı, büyük bir kaptandır. Sadece Fenerbahçe'nin değil, Türk futbolunun en önemli sembol isimlerindendir.

Zeki Rıza, Mızıka-yı Hümayun Kolağası Ali Rıza Bey'in dört oğlundan üçüncüsü olarak 28 Şubat 1898 yılında İstanbul'da doğdu. Futbola Kadıköy'de başladı. Fenerbahçe Kulübü'nde Elkatipzade Mustafa Bey'in hazırladığı müthiş genç takımda yetişti. 

Bursa Askeri Lisesi'nde öğrenciyken Bursa'ya futbol topunu ilk götüren ve Bursa'da futbolu başlatan kişi oldu. 1914 yılında henüz 16 yaşındayken Fenerbahçe'ye girdi. 1916'dan 1934'e kadar aralıksız aralıksız 18 yıl Sarı-Lacivert forma altında yer aldı. Bu süre içinde Türk futbolunun en büyük yıldızlarından biri olarak parladı. Fenerbahçe birinci takımında 352 maç oynadı 470 gol attı.

Zeki Rıza Sporel, 1933 Türkiye Güzeli Nazire Hanım ile bir maçın başlama vuruşu öncesinde...29 Haziran 1923'te Fenerbahçe'nin, İngiliz Karması'nı 2-1 yenerek General Harrington Kupası'nı kazandığı maçta Sarı-Lacivertli takımın iki golünü de Zeki Rıza attı.

26 Ekim 1923 günü, Taksim Stadı'nda Romanya'ya karşı oynadığımız ve 2-2 berabere kaldığımız ilk milli maçta, Ay-Yıldızlı takımın ilk iki golünü atarak tarihe geçti. Zeki Rıza, başarılı futbol yaşamında 16 kez milli takım formasını giydi. Bu maçlarda Ay-Yıldızlı takımımıza 15 gol kazandırdı. Milli Takım'ın gol krallığını uzun yıllar elinden bırakmadı. 1924'te Helsinki'de Finlandiya'yı 4-2 yendiğimiz maçta attığı dört gollük rekoru çok uzun yıllar kırılamadı. Futbol hayatını 1934'te sade bir tören ve birkaç buketle kapattığı maçta, meşin yuvarlağa, Avusturya takımı FC Wien'e 35 metreden attığı şahane frikik golüyle, görkemli bir şekilde veda etti.

Zeki Rıza Sporel uzun yıllar Fenerbahçe Kulübü'nde "Kaptan" olarak görev yaptı. Bu arada 10 kez de Ay-Yıldızlı takımın kaptanlığında bulundu. Futbol sahalarımızda "Üstad" namı ile ölümsüzleşen Zeki Rıza Sporel büyük bir kaptan olarak da tanınmaktadır. Futbolu bırakma kararını verdikten sonra görevini Fikret Arıcan'a devreden ve bir sezon onun kaptanlığı altında futbol yaşamını sürdüren Zeki Rıza Sporel böylece yerine bir de "Kaptan" yetiştirdikten sonra gönül rahatlığıyla futbol hayatını kapattı.

Halen Fenerbahçe-Galatasaray rekabetinin en çok gol atan futbolcusu olan Zeki Rıza Sporel, bir karşılaşma öncesinde Sarı-Kırmızılı takımın kaptanı ve sembol isimlerinden Nihat Bekdik ile...Daha sonra Fenerbahçe yönetim kurullarında çeşitli görevler alan Zeki Rıza Sporel, 1955-1958 yıllan arasında başkanlık da yaptı. Başkanlık yıllannda dahi kulüpte "Kaptan" diye hitap edilmesi de onun büyük kaptanlığının başka bir ifadesidir. Fenerbahçe'nin unutulmaz isimlerinden ve Milli Futbol Takımımız'ın ilk kaptanı Hasan Kamil Sporel'in kardeşi olan Zeki Rıza Sporel, aynı zamanda Moda Deniz Kulübü'nün de kurucularından ve başkanlarındandır.

Zeki Rıza Sporel, futbol yaşamının en parlak yıllarında açtığı "Milli Spor" adlı spor mağazası ile atıldığı ticaret hayatında da başarıya ulaşmasını bilmişti. Asıl mesleği olan veterinerliği ise hiçbir zaman yapmadı. 1950-1954 döneminde Demokrat Parti'den Rize Milletvekili seçilerek, dört yıl boyunca Meclis'te görev yaptı.

3 Kasım 1969'da hayata gözlerini yuman Zeki Rıza Sporel, büyük bir cenaze töreni ile Karacaahmet Kabristanı'na defnedildi.

(Yazı: Cem Atabeyoğlu - 200 Futbolcu)

Notlar:

- Zeki Rıza'nın "Sporel" olan soyadı, 1934'teki Soyadı Kanunu'ndan sonra bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından verilmiştir.

Zeki Rıza Sporel'in cenazesi, büyük bir kalabalık tarafından uğurlandı.- Zeki Rıza Sporel, aynı zamanda döneminin en başarılı tenisçilerinden biri olup, ülkemizi uluslararası karşılaşmalarda temsil etmiştir. Tenis Federasyonu'nda yöneticilik de yapmıştır.

- Bir Dönem Türkiye Su Sporları Federasyonu Başkanlığı görevinde de bulunmuştur.

- Fenerbahçe ile Galatasaray arasındaki ezeli rekabette Galatasaray ağlarına tam 33 gol atarak kırılması çok güç bir rekora imza atmıştır. Ancak aynı zamanda, 1921 yılında Galatasaray'ın yurt dışı turunda Sarı-Kırmızılı forma ile mücadele etmiş; Werder Bremen, FC Köln, FC Saarbrücken ve FC Lausanne Sport maçlarında goller atmıştır.