Tiyatro ve sinemanın büyük çınarı: Şaziye Moral

Yayın Tarihi : 07 Aralık 2016
1869
Şaziye Moral, kadınların sahneye çıkabilmek için polisle mücadele ettikleri dönemi yaşamış ancak heyecanını hiçbir zaman yitirmemiş bir sanatçı...

 

Şaziye Moral, gençlik yıllarında Şehir Tiyatrosu'nda oynadığı İspanyol Bahçeleri adlı oyunda...Yıllardan beri Türk sahnesinin en başarılı kompozisyon oyuncularından biri olarak her oyunda alkışladığımız ve son olarak «Kökler» piyesindeki rolü ile tiyatroseverleri kendisine hayran bırakan Şaziye Moral, doğduğu zaman annesini, birkaç yıl sonra da babasını kaybetmişti.

Küçük Şaziye, kkrabalarının yanına sığındı. Onlara yük olmadan yaşayabilmek için çalışmak mecburiyetinde kaldı ve o tarihte "Pembe Konak" adlı bir bonmarşeye memur olarak girdi. O yıllarda «Yeni Sahne» adında bir teşekkül, «Ferah Tiyatrosu»nda temsiller veriyordu. Küçük Şaziye, bu temsillerin en meraklı müdavimlerindendi.

Şaziye Moral (solda) «Bir Takım İnsanlar» isimli piyeste Neşe Yulaç'la...Günün birinde «Yeni Sahne» dağıldı. Tiyatroyu yeniden kurmak isteyen ve yeni elemanlarla takviyeyi düşünen İsmail Faik, Şaziye Moral'a sahneye çıkıp çıkamıyacağını sordu. Moral şaşırmıştı, "Oynayabilir miydi acaba?" O zamanlar sahneye Türk kadınının çıkması yasaktı. Gerçi Bedia Muvahhit, İzmir'de bu usulü bozmuş, sahneye çıkmıştı. Ama, daha önce Kadıköy'de sahneye çıktığı için karakola davet edilen Afife Jale'nin durumu meydandaydı.

Şaziye Moral, «Kadınlar» piyesinde Şirin Devrim'le...Fakat ne olursa olsun, Şaziye Moral sahneye çıkmaya karar vermişti bir defa... İlk rolü «Kırık Kalp» adında bir piyeste idi. ilk gece, vaktiyle Afife Jale'nin başına gelen durumla o da karşılaştı, «Bir Türk kadını nasıl sahneye çıkabilir?» diyen mutaassıp insanlar onu karakola götürdüler.

Ancak nereye götürseler götürsünler onun kararı kesindi. Ölüm pahasına olsa, sahneden ayrılmayacaktı. Anadolu turnesine çıktı, dönüşünde «Darülbedayi»e girdi. «Tunus Gediği» piyesinde ilk önemli rolünü oynadı. Sonra Darülbedayi, "Şehir Tiyatrosu" oldu. İşte o gün bugün Şaziye Moral, Şehir Tiyatrosu'ndadır... «Mukaddes Alev»de Beatrice, «Lady VVindermer'in Yelpazesi»nde Mrs. Berick, «Kış Masalı»nda Paulina, «Süveyş Öteleri»nde Amah, «Sam Rüzgârları»nda Harika, «Ahududu»da Mürşide Hanım oldu.

Şaziye Moral, bu yıl çekilen «Sıralardaki Heyecanlar» isimli Türk-Yunan ortak yapımı filmde, Aliki Vuyuklaki ile...Şaziye Moral, geçmiş günlere ait bir hatırasını şöyle anlatıyor: «Kadıköy'de otururdum. O kadar az aylık alırdık ki, param yetmediği için, iskeleye yayan giderdim. Köprüde vapurdan iner Şehzadebaşı Ferah Tiyatrosu'na, oradan Tepebaşı'na, Darülbedayi'ye ve provalar bitince, Tepebaşı'ndan köprüye yine hep yürürdüm. Şaziye Moral, «Derbeder» filminde Abdurrahman Palay'la birlikte...Piyesler 3-4 gün oynardı. Gayet sıkı çalışırdık. Ama aldığımız maaş, bir yol masrafını dahi problem haline getirirdi. Şimdi o günler geçti. Yeni başlayanlar aynı sıkıntıları çekmiyorlar. Bizim devrimiz idealizm devriydi. Şimdi realizm çağındayız"...

(Ses Dergisi - 19 Ekim 1963)