Kudret Şandra - Yeşilçam'a göbek attıran adam

Yayın Tarihi : 11 Aralık 2016
3266
Türk sinemasının tüm yıldızları ve birçok dansözü, oryantal dansı "Hocaların Hocası" olarak adlandırılan Kudret Şandra'dan öğrendi.

 

Kudret Şandra üç gün ders verdiği Türkan Şoray'ın yeteneğini överken, çok unutkan olduğunu söylüyor...Siz istediğiniz kadar «Sinema okulu yok» diye feryat edip durun. «50-60 tiyatro salonuna karşılık iki konservatuvar var da, yılda 200-230 film çekilen bir ülkede bir sinema okulu yok» deyin! Dansın bile okulu var, dershaneleri var Türkiye'de. Ustelik çeşit çeşit... Tango'dan en modern danslara kadar bütün danslar ayrı yerlerde öğretiliyor, balenin kendi okulları var. «Göbek dansı» dediğimiz «oryantal" ise tamamen başka bir «ihtisas dalı»... Onun da ayrı hocaları, ayrı dershaneleri var. «Oryantal»in memleketimizdeki «üstadı» ise Kudret Şandra...

Dansözler arasında «Hocaların Hocası» diye tanınan ve medar-ı iftiharımız, «Türk lokumu» namıyla yurt dışına ithal ettiğimiz dansözlerin çoğunu yetiştiren Kudret Şandra, 12 Aralık 1932'de Üsküdar'da doğmuş. Babası Denizcilik Bankası şeflerinden Hikmet Bey, annesi ise ev kadını Fatma Hanım.,.

Kudret Şandra, Suza Avcı'yı kabiliyetli ancak aceleci buluyor...Kudret Şandra ilk dans dersini Emine Adalet Pee'den almış ve 16 yaşlarında sahneye çıkmış. 1948'de Vedat Örfi Bengü'nün çevirdiği «Çıldıran Baba» filminde başrol oynayarak sinemaya da girmiş ve bugüne kadar 50 filmde oynamış. Beste de yapıyor, plak da dolduruyor. Ama en önemli işi dans hocalığı.

Kimler kimler ders almamış ki Kudret Şandra'dan... Sayalım isterseniz: Ayşe Nana, Özcan Tekgül, Aysel Tanju, Kamelya Buket, Sedef İnci, Leyla Sayar, Özel Türkbaş, Semire Semir, Mine Coşkun, Mukaddes Coşkun, Gülderen Ece, Semra Ece, Saliha Tekneci... Sonra yabancılar: Helen Chanel, Margreth Lee, Sabina...

Yerli filmlerde dans etmesi gereken şöhretler de genellikle Kudret Şandra'yı isterlermiş. O da «bedeli mukabilinde» setlere gider, bizim sinemanın «yıldız oyuncularına» usulünce bel kıvırmasını, gereğince göbek atmasını bir güzel öğretirmiş. Listenin bu kısmında da şu şöhretlerin isimlerine rastlanıyor: Türkan Şoray, Filiz Akın, Ayhan Işık, Sevda Ferdağ, Figen Say, Mine Soley, Necdet Tosun, Devlet Devrim, Nazan Şoray, Suzan Avcı ve Fatma Girik...

Kudret Şandra, Leyla Sayar'ın dansözlüğü sevmediğini söyleyerek, bu işi sadece para için yaptığı gerekçesiyle eleştiriyor...Kudret Şandra ile ders verdiği film yıldızları hakkında konuşuyoruz. Daha doğrusu biz isim söylüyoruz, o da artistlerin kendine göre özelliklerini sayıyor.

- «Türkan Şoray?»

- «Türkan Hanım'ın az yemesi lazım. Çünkü bünyesi müsait, yedikçe göbek yapıyor. Dansa karşı müthiş bir kabiliyeti var. Belinin kalınlığını seksi görünüşüyle kapatabiliyor. Bir büyük kusuru, haddinden fazla unutkan oluşu. Her zaman, her şeyi yeniden öğretmek lazım.»

- «Filiz Akın?»

- «Vücut yapısı Brigitte Bardot'a benziyor. Sinema yıldızları arasında nezaket ve terbiyesiyle benzeri olmayan bir kız. Dans kabiliyeti Türkan'dan kıl payı eksik. Öğrendiklerini katiyyen unutmuyor, ayrıca öğretilenlere kendinden de bir şeyler katabiliyor.»

Dans ustası Kudret Şandra, öğrencilerinden en yetenekliler arasında Sevda Ferdağ'ı da gösteriyor...- «Necdet Tosun?»

- «120 kilo, ama 20 yaşındaki bir dansöz kadar çevik. Dansa çok hevesi var. Dans ederken en önemli avantajı da 3 katlı muazzam göbeği. Üstelik göbeğini kullanmasını da çok iyi biliyor.»

- «Devlet Devrim?»

- «İpince bir bel, incecik bacaklar. Sinema yıldızları içinde dansa en müsait vücut yapısı onun. O vücut ondayken niye dans etmez de şarkı söyler anlayamadım, gittim...»

- «Figen Say?»

- «En çok göbek attırdığım artist. Vücut yapısı çok garip. Yürürken bile muvazenesini temin edemiyor. Üstelik rastladığım en kabiliyetsiz öğrenci. Figen'den belki her şey olur, ama dansöz olamaz.»

Filiz Akın özellikle kibarlığıyla Kudret Şandra'nın kalbini fethetmiş...Evet, burada ilim konuşuyor ilim. Neymiş? Demek ki Figen Say'dan her şey olurmuş, ama dansöz olamazmış. Onu da öğrendikten sonra diğerlerine geçiyoruz.

- «Suzan Avcı?»

- «Kabiliyetli, daha da önemlisi iyi niyetli. Anadolu'da göbek atarak en büyük paayı o aldı. Yalnız dansöz olarak sahneye çıkmakta çok acele etti. Ben, bir hafta çalışalım» dedim, o 3 günü yeterli gördü. Acele etmeseydi bugün en büyük parayı alan dansöz olurdu. Üstelik dans, şarkıcılıktan rahattır. Öyle ya, hiç bir şey olmasa, 'Şu şarkıyı sen söyledin, ben söyledim' çekişmesi yoktur dansözler arasında...»

- «Ayhan Işık?»

- «Avrupai bir adam; 'Her şeyi ben bilirim' diyen erkek yıldızların çoğunun aksine, bilgiye ve ihtisasa hürmet ediyor. Dans kabiliyeti ise vasat...»

Kudret Şandra, Nazan Şoray'ın beli ile ayak bileklerini dans için çok kalın buluyor...- «Leyla Sayar?»

- «Göbek atmakta birkaç yıl gecikmese de, film çevireceğine dans etseydi bugünkü duruma düşmezdi. Kendisi 'Avrupai' oynadığını sanıyor. Ama kulak asmayın siz. Yaptığı bal gibi oryantal. Üstelik işini sevmiyor, dansözlüğü sadece para için yapıyor.»

- «Sevda Ferdağ?»

- «Büyük kabiliyet... Üstelik iradesi, hissiyle paralel çalışıyor. Dansı sevmediğine eminim, ama kuvvetli iradesiyle bu hissini yenebiliyor. Duyarak değil vazifeten dans ediyor. Kalça hareketleri biraz zayıf. Ama yine de istese bu sahada çok başarılı olabilir.»

- «Nazan Şoray?»

- «Ondan bir şey olmaz. Dans kabiliyeti çok fazla, ama beli ve ayak bilekleri çok kalın.»

Fatma Girik, danstaki yeteneğiyle Kudret Şandra'dan en yüksek notu alan artistlerden biri...- «Fatma Girik?»

- «Bir zamanlar oturduğum apartmanın alt katında bir arkadaşım vardı. Oraya çok sık gelir, arada ben ders verirken evime gelip beni seyrederdi. İnanır mısınız, söylediklerimi öğrencimden önce kavrar ve 'Kudret, bak ben onlardan daha güzel dans ediyorum' derdi. Sonra ona da ders verdim. Tesir altında kalmasa, kararsız mizacını değiştirse ve sahneye çıksa hemen bir numara olur.»

Film yıldızları, dansla ilişkileri, bir filmin üç-beş planına inhisar ettiği için bir günlük dersi kafi görüyor. Kudret Şandra da bu emeğine mukabil film şirketlerinden, anlaşmasına göre para alıyor. Şimdiye kadar en yüksek ücreti Fatma Girik için Arzu Film'den almış. 1,5 saat için tam 1500 lira... Türkan Şoray'ın «Ayrılsak da Beraberiz» adlı filmindeki dans sahnesi hayli uzun olduğu için onunla 3 gün çalışmışlar. Sette ışıklar yapılırken çalıştıkları için Kudret Şandra kaç saat öğretmenlik yaptığını bilemiyor. Ama 3 günün sonunda şirketten 3000 lira aldığını hatırlıyor.

«Mini Etekli Kızlar» adlı müzikal filmden bir sahne... Piraye Uzun, Mine Sun ve Tansu Sayın'ın da oynadıkları filmde Kudret Şandra hem dans direktörlüğü yapmış, hem de rol almış.

(Not: Manşet fotoğrafında, Kudret Şandra, "En yeteneksiz öğrencim" dediği Figen Say ile...)

(Ses Dergisi - 22 Kasım 1969)