İstanbul'da tam 3200 dernek var

Yayın Tarihi : 25 Ekim 2017
133
İstanbul'da 310 mahalle olduğuna göre, her mahalleye 10 dernek düşüyor. 300 bin kişi de bu derneklerin kayıtlı üyesi...

 

Canyoldaşları Derneği üyeleri bir sohbet sırasında...Koyu kahverengi koltuklar, gri duvarlara serpiştirilmiş ışıksız peyzajlar küçük odaya karamsar bir hava veriyordu. Bu karanlığa, koltuklarda oturan renkli elbiseler giyinmiş, taptaze, aydınlık yüzlü birkaç genç kız ışık tutuyordu... Genç kızlardan biri tatlı, yumuşak, dost bir sesle konuştu:

- «Biz 'Canyoldaşları'yız. Derneğimiz 1958'de kurulmuştur, insanların yalnızlık duygularını gidermek, dert ve sıkıntılarını paylaşmak, canyoldaşlığı etmek, şahsi problemlerini çözebilmelerini sağlamak amacımızdır. Bu sözlerimiz yanlış anlaşılmasın. Çöpçatanlık yapmıyoruz. Kimseye öğüt vermiyoruz, insanlara candan bir ilgi göstererek,  dertlerini dökmelerine yardım ediyoruz. Onlara, 'sırdaş' oluyoruz, 'dert arkadaşı' oluyoruz. Hikayeleri, bu ışıksız oda içinde kalıyor, gönülleri ise aydınlığa kavuşuyor, işsiz insanlara, yetenekleri çerçevesinde iş de buluyoruz. 

Gültepe'yi Güzelleştirme Derneği, modern  Levent Sitesi'nin 2 kilometre batısında bulunan 13 bin nüfuslu, 6500 evli, yolu bile olmayan bu mahalleyi kalkındırmak için çalışıyor,Canyoldaşları Derneği, insanların mutluluk içinde yaşamasına engel olan evrensel  huzursuzluk, yalnızlık duygularını gidermek, dertleri, sıkıntıları paylaşmak, onlara canyoldaşlığı etmek için kurulmuş. Başkanları Nuran Ulupınar adında bir ev  kadını. Kurucular arasında doktorları ve avukatlar da var. Ayrıca, psikoloji öğrenimi yapan genç kızlar da asistan olarak çalışıyor.

«Canyoldaşları», İstanbul'daki 3200 dernekten birisinin adı. Niyetleri temiz, dilekleri mutlu 20 kişi biraraya gelerek bu derneği kurmuşlar. Öteki derneklerin kurucuları da aynı iyi duygularla dolu... İnsanın kaderi, doğumdan ölüme kadar bu derneklere bağlı. «Çocuk Dostları Derneği» zincirin ilk halkası... Sonra, okul yardım dernekleri, öğrenci kurumları geliyor, insanı doğduğu yere bağlayan halka ise, 66 ilin, 400 ilçenin güzelleştirme derneklerini kurduruyor. Ölüm düşüncesi insanı, öteki dünyaya hazırlanmak zorunda bırakınca, cami yardım dernekleri açılıyor. Ancak, ölümlerini geciktirmeyi dileyenler «Yüz Yıl Yaşamak İsteyenler» Derneği çevresinde toplanıyorlar. Eşi, dostu olmayanlara ise, öldükten sonra yine bir dernek yakınlık gösteriyor: «Son Yardım Derneği»... 

Derneklerin son halkası ise, ölüm ötesi ile ilgilenen «Metapsişik Derneği». Beyoğlu'nda çıkmaz bir sokakta bulunan bu dernek iç içe girmiş üç odada çalışıyor. Başkan Dr. Refet Kayserilioğlu, çalışmalarını şöyle özetledi:

Çemişgezek'i Kalkındırma Derneği...- «Hipnotizma, telepati gibi ruhi olaylarla ilgileniyoruz. Ruhlarla irtibat celseleri yapıyoruz. Onlardan alınan bilgileri günün bilimsel verileriyle karşılaştırarak bir sonuca bağlıyoruz. Bu  arada, tıbbi yollarla şifa bulmayan hastaları da, ruhi kanallardan gelen etkilerle iyileştiriyoruz».

Dr. Refet Kayserilioğlu'nun sesi tatlıydı, yumuşaktı. Dernek odasının beyaz duvarlarını, sıcak renkli natürmortlar süslüyordu.

İstanbul'daki derneklerden bazıları şöyle:

İyi Ahlak Derneği - Son günlerde adı en çok duyulan dernek... Radyo dinlerken bir çift sözün, gazete okurken bir-iki satırın, vitrinlere bakarken bir cümlenin altında «iyi Ahlak Derneği»nin adını işitiyor, görüyoruz. Dernek 1957 yılında kurulmuş. Başkanı Hikmet ikbal adlı bir mühendis. Derneğin amacı şu: «İyi hareketlerin yapılması, fena hareketlerden kaçınılması öğütlenecektir. Rüşvet, irtica, iltimas, karaborsa derneğin savaştığı kötü kavramlardır.» 

Gültepe'yi Güzelleştirme Derneği - Modern Levent sitesinin iki kilometre ötesinde, 13 bin nüfuslu, 6 bin 500 evli bir mahalle bulunuyor. Adı, Gültepe... Yolu yok, eczanesi yok, dispanseri yok, mezarlığı yok, umumi telefonu yok. Gültepeliler yoklarını var etmek amacıyla bir dernek kurmuşlar. Tüzüğe de şöyle bir madde eklemişler: «Üyeler, adabı muaşeret kaidelerine riayet etmek zorundadır. Buna uymayanların derneğimize girmeleri teessüfe şayandır.». 

İlim Yayma Cemiyeti - Amacı, tüzüğünün birinci maddesinde özetlenmiş: «Memleketin kalkınması için faydalı, mevzuatı kanuniye dairesinde hukuki, dini, ahlaki, edebi, içtimai, fenni, sınai bilgileri yaymak». Cemiyet üyelerinin meslekleri de çok çeşitli... 20 tacir, 5 nalbur, 4 köseleci, 1 otelci, 1 lokantacı, 1 hırdavatçı, 1 elektrikçi, 2 keresteci, 1 emekli general, 7 avukat, 1 doktor, 1 eczacı, 1 terzi, 1 marangoz var. Başkanları Avukat Seniyettin Başak.

Son Yardım Derneği - Diriler adına çalışan binlerce derneğe karşılık, ölüler için kurulmuş tek bir dernek var. İsmail Hakkı Bey adındaki bir emekli subay, bir ölünün kimsesiz olduğu için sokakta kaldığını görmüş. Bu konu ile ilgili olarak bir dernek kurmayı düşünmüş. Adını da «Son Yardım Derneği» koymuş. Kuruluşunun ilk yılında üye sayısı 300'e yakınmış. Üyelerin yaş ortalaması da 60 civarında. Bu sayı, her yıl 8-10 üye öldüğü için, 100'e inmiş... Mart, Eylül, Aralık aylarında derneğin kilidi, ölenlerin yakınlarına, ailelerine yardım etmek üzere açılıyor.

Üyeleri yeterince çalışmadığı için kapanma noktasına gelen Çalışanı Sevenler Derneği'nin başkanı Fahriye Tamkan, ünlü film oyuncusu kızı Evrim Fer ile...Çalışanı Sevenler Derneği - Kurucular ilk günlerde geceyi gündüze katarak çalışmaya başlamış. Dernek merkezi olarak, genel sekreterlerinin Taksim Billurcu sokağındaki evini seçmişler... Derneğin son günlerini Genel Sekreter Fahriye Tamtakan şöyle anlatıyor: «iyi niyetle başladık. Çalışmayı sevdirecektik. Ancak, üyeler yeterince çalışmadıkları için dernekte çözülmeler oldu. Şimdi ise kapanmak üzere...»
                
Çemişgezek'i Kalkındırma Derneği - İstanbul'da üç tane Çemişkezek köylerini kalkındırma cemiyeti açılmış. Bunlardan en son kurulanı, Çemişkezek Hemeşe Köyü Kalkındırma ve Yardımlaşma Cemiyeti... Dilekleri, topu topu 3 dut ağacı, 60 evi bulunan köye içme suyunu getirmek, hayvanları sulamak için yalak yapmak, okul açmak. Çemişkezek'te kaç ev varsa, İstanbul'da da o kadar Çemişkezekli oturuyormuş. Derneğin Başkanı garson; Başkan Vekili dekahveci.

Karagözcüler Derneği - Eski Direklerarası alemlerine karagözleri ile katılan birkaç karagözcü, son günlerini bir arada geçirmek, yoksul arkadaşlarına yardım etmek dileğiyle bir dernek kurmuş. Cağaloğlu Şeref sokağındaki Esnaf Han'ın bir odacığına sığınmışlar. Başkanları, meşhur karagözcü Mazhar Gençkurt. 600 üyeli derneğin kasasında 200 lira para var. 

(Not: Manşet fotoğrafında Karagözcüler Derneği Başkanı Mazhar Gençkurt ile İrfan Açıkgöz dernek kapısı önünde görülüyor.)

(Yazı: Orhan Tahsin / Hayat Dergisi - 30 Mart 1961)